Lễ ký Công ước Hà Nội diễn ra trong hai ngày 25–26/10/2025 tại Thủ đô Hà Nội đã đánh dấu một cột mốc lịch sử trong nỗ lực toàn cầu chống lại tội phạm mạng. Sự kiện có sự tham dự của hơn 110 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế lớn, thể hiện quyết tâm chung xây dựng một không gian mạng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.
Để hiểu rõ Công ước Hà Nội là gì, nội dung quy định những gì, cùng tìm hiểu qua nội dung dưới đây của Trạm Tin Tức.
Công ước Hà Nội là gì?
Công ước Hà Nội là văn kiện pháp lý quốc tế đầu tiên do Liên Hợp Quốc bảo trợ, nhằm thiết lập khuôn khổ hợp tác toàn cầu trong phòng chống tội phạm mạng. Đây được xem là bước tiến quan trọng giúp các quốc gia thống nhất quy định, chia sẻ dữ liệu và phối hợp điều tra các vụ án mạng xuyên biên giới trong thời đại kỹ thuật số.
Một số thông tin chính về Công ước Hà Nội:
- Tên đầy đủ: Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng (gọi tắt là Công ước Hà Nội)
- Tên quốc tế: United Nations Convention against Cybercrime
- Phạm vi áp dụng: Toàn cầu, dành cho tất cả các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc có mong muốn tham gia và phê chuẩn
- Ngày ký kết: Diễn ra trong hai ngày 25–26/10/2025 tại Hà Nội, Việt Nam
- Thời gian có hiệu lực: Công ước sẽ chính thức có hiệu lực sau 90 ngày kể từ thời điểm có đủ 40 quốc gia nộp văn kiện phê chuẩn
- Cơ quan bảo trợ: Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC)
Nội dung Công ước Hà Nội 2025: 7 điểm mấu chốt
Công ước Hà Nội gồm 9 chương, 71 điều, quy định toàn diện các nội dung liên quan đến phòng ngừa, điều tra và xử lý hành vi phạm tội trên không gian mạng. Công ước tập trung vào việc tạo ra một khuôn khổ pháp lý toàn cầu, thống nhất và chặt chẽ nhằm tăng cường hợp tác quốc tế trong cuộc chiến chống tội phạm mạng.
Phạm vi áp dụng và các nguyên tắc chung
Phần đầu tiên của Công ước Hà Nội xác định rõ mục tiêu và phạm vi điều chỉnh của văn kiện. Mục tiêu chính là tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phòng chống tội phạm mạng và thu thập chứng cứ điện tử phục vụ điều tra các hành vi phạm tội nghiêm trọng có yếu tố xuyên biên giới.
Hình sự hóa các hành vi phạm tội trên không gian mạng
Quy định danh mục các hành vi phạm tội phải bị hình sự hóa ở cấp độ quốc gia. Các tội phạm được phân thành ba nhóm chính:
- Tội phạm phụ thuộc vào công nghệ: Các hành vi phạm tội nhằm vào hệ thống máy tính và dữ liệu (ví dụ: truy cập trái phép, xâm nhập hệ thống, can thiệp dữ liệu).
- Tội phạm liên quan đến công nghệ: Các tội phạm sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ: lừa đảo mạng, rửa tiền qua mạng, phát tán tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em trên mạng).
- Các hành vi khác: Liên quan đến vi phạm nội dung số và bản quyền, như sao chép, phân phối, hoặc sử dụng trái phép tác phẩm được bảo hộ trên môi trường mạng.
Thẩm quyền xét xử và trách nhiệm của pháp nhân
Xác định rõ các trường hợp một quốc gia có thẩm quyền xét xử đối với tội phạm mạng (ví dụ: tội phạm xảy ra trên lãnh thổ, tội phạm do công dân thực hiện). Đồng thời, quy định các biện pháp cần thiết để thiết lập trách nhiệm hình sự hoặc trách nhiệm pháp lý khác đối với các pháp nhân (tổ chức, doanh nghiệp) khi tội phạm được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân đó.
Các biện pháp tố tụng và thi hành pháp luật quốc gia
Công ước Hà Nội quy định rõ các biện pháp tố tụng mà cơ quan chức năng cần áp dụng để điều tra hiệu quả tội phạm mạng và thu thập chứng cứ điện tử.
Các biện pháp trọng tâm gồm:
- Bảo tồn dữ liệu máy tính phục vụ điều tra.
- Khám xét và thu giữ dữ liệu kỹ thuật số có liên quan.
- Thu thập dữ liệu lưu lượng truy cập nhằm truy vết hành vi phạm tội.
- Chặn và thu thập nội dung thông tin vi phạm trên không gian mạng.
Khung hợp tác quốc tế về tương trợ tư pháp
Xây dựng một khuôn khổ pháp lý đa phương để thúc đẩy và đơn giản hóa các hình thức hợp tác quốc tế. Đây là phần cốt lõi của Công ước, bao gồm các quy định chi tiết về tương trợ tư pháp (MLA), dẫn độ và thiết lập mạng lưới liên lạc 24/7 để trao đổi thông tin nhanh chóng và kịp thời.
Hợp tác chuyên môn, hỗ trợ kỹ thuật và trao đổi thông tin
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng năng lực và hỗ trợ kỹ thuật cho các quốc gia đang phát triển. Công ước Hà Nội 2025 quy định việc trao đổi kinh nghiệm, cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và chia sẻ thông tin để giúp các quốc gia thành viên nâng cao khả năng điều tra số và ứng phó với tội phạm mạng.
Các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ quyền con người
Bao gồm các quy định về biện pháp phòng ngừa tội phạm mạng ở cấp độ quốc gia. Đặc biệt, Công ước yêu cầu các quốc gia phải đảm bảo rằng việc thực hiện Công ước, bao gồm cả các biện pháp điều tra và hợp tác quốc tế, phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về pháp quyền, bảo vệ quyền con người và các quyền tự do cơ bản.
- Xem chi tiết nội dung Công ước Hà Nội 2025 tại đây!
72 quốc gia ký kết tham gia Công ước Hà Nội 2025
Lễ ký Công ước Hà Nội 2025 có sự tham dự của 110 quốc gia thành viên cùng nhiều tổ chức quốc tế lớn như Liên minh châu Âu (EU), ASEAN, G7, INTERPOL và UNODC. Trong đó, 72 quốc gia đã chính thức đặt bút ký vào Công ước Hà Nội, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc hợp tác toàn cầu chống lại tội phạm mạng.
Danh sách 72 quốc gia và tổ chức đã ký Công ước Hà Nội:
- Châu Á – Thái Bình Dương (19 quốc gia): Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan, Philippines, Malaysia, Brunei Darussalam, Hàn Quốc, Úc, Nauru, Palau, Papua New Guinea, Maldives, Sri Lanka, và các nước khác.
- Châu Âu (19 quốc gia và 1 tổ chức khu vực): Liên minh châu Âu (EU), Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland, Nga, Pháp, Áo, Bỉ, Hy Lạp, Ireland, Luxembourg, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Cộng hòa Séc, Slovakia, Slovenia, Tây Ban Nha, Thụy Điển, và các nước khác.
- Châu Phi (21 quốc gia): Algeria, Angola, Burkina Faso, Côte d’Ivoire, Cộng hòa Dân chủ Congo, Djibouti, Ai Cập, Ghana, Guinea-Bissau, Libya, Morocco, Mozambique, Namibia, Nigeria, Nam Phi, Tanzania, Togo, Uganda, Zimbabwe, Mali, Rwanda, và các nước khác.
- Châu Mỹ (12 quốc gia): Brazil, Chile, Costa Rica, Cuba, Cộng hòa Dominican, Ecuador, Jamaica, Nicaragua, Peru, Uruguay, Venezuela (Cộng hòa Bolivar), và các nước khác.
- Tây Á và các khu vực khác: Iran, Qatar, Ả Rập Xê Út, Nhà nước Palestine, Türkiye, Kazakhstan, Uzbekistan, và Azerbaijan.
Sau phiên ký tại Hà Nội, Công ước sẽ tiếp tục được mở ký tại Trụ sở Liên hợp quốc tại New York, Mỹ.
Việt Nam trở thành trung tâm hợp tác an ninh mạng
Việc đăng cai tổ chức Lễ ký Công ước Hà Nội 2025 đã đánh dấu một cột mốc lịch sử, khẳng định vai trò và uy tín ngày càng cao của Việt Nam trong việc định hình các khuôn khổ pháp lý đa phương toàn cầu. Đây là lần đầu tiên một công ước toàn cầu của Liên Hợp Quốc được đặt tên theo Thủ đô Hà Nội.
Sự kiện này đã đưa Hà Nội trở thành tâm điểm hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng và chống tội phạm mạng. Việt Nam đã chủ động và tích cực tham gia vào quá trình đàm phán kéo dài suốt 4 năm, đưa ra nhiều sáng kiến quan trọng, đặc biệt là cơ chế hỗ trợ kỹ thuật cho các nước đang phát triển, giúp thu hẹp khoảng cách số và đảm bảo không quốc gia nào bị bỏ lại phía sau trong cuộc chiến chống tội phạm mạng.
Phát biểu tại lễ ký kết, Chủ tịch nước Lương Cường đã nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện, không chỉ về mặt pháp lý mà còn về mặt lịch sử và tinh thần:
“Chúng tôi tự hào khi Hà Nội – Thủ đô của một đất nước vươn lên từ tro tàn của chiến tranh, được lựa chọn làm nơi khởi đầu kiến tạo không gian mạng hòa bình, hợp tác và tin cậy.”
Kết luận
Có thể nói, Công ước Hà Nội không chỉ là một hiệp ước pháp lý, mà còn là biểu tượng của tinh thần hợp tác toàn cầu trong việc xây dựng trật tự kỹ thuật số bền vững. Từ Hà Nội – trái tim của Việt Nam – một cam kết toàn cầu đã được khởi nguồn, mở ra kỷ nguyên mới cho an ninh mạng và quản trị số.
