Virus Hanta đang trở thành tâm điểm chú ý khi ổ dịch trên du thuyền MV Hondius giữa Đại Tây Dương khiến nhiều người tử vong vào đầu tháng 5/2026.
Dù là bệnh hiếm gặp, nhưng với tỷ lệ tử vong lên đến 50% và diễn tiến nhanh khủng khiếp, Virus Hanta là “sát thủ thầm lặng” mà bất kỳ ai cũng cần cảnh giác. Cùng Trạm Tin Tức cập nhật thông tin mới nhất về virus này, cơ chế lây nhiễm, triệu chứng cùng cách phòng ngừa.
Virus Hanta là gì? Có nguy hiểm không?
Ít ai ngờ rằng những loài vật quen thuộc như chuột đồng hay chuột cống lại có thể mang theo Virus Hanta – tác nhân gây ra những hội chứng suy phổi và suy thận cấp tính chỉ trong vòng vài ngày.
Tổng quan về Virus Hanta
Virus Hanta (Hanta virus) là một nhóm virus thuộc họ Hantaviridae, có khả năng lây truyền từ động vật sang người (zoonosis).
Vật chủ tự nhiên của loại virus này là các loài gặm nhấm như chuột đồng, chuột cống, chuột cổ vàng. Điều đáng nói là virus này không gây bệnh cho chuột nhưng lại tấn công mạnh mẽ vào hệ hô hấp và hệ bài tiết của con người.
Tình hình lây lan Virus Hanta hiện nay – Ổ dịch trên du thuyền MV Hondius
Trong tháng 5/2026, thế giới đang đổ dồn sự chú ý về phía Đại Tây Dương, nơi du thuyền MV Hondius với gần 150 hành khách đang phải cách ly nghiêm ngặt do sự bùng phát bất ngờ của virus Hanta.
- Diễn biến ổ dịch: Tính đến ngày 06/05/2026, có 3 hành khách tử vong và 7 ca nhiễm virus khác đang được theo dõi. Con tàu hiện đang neo đậu ngoài khơi Cape Verde và bị chính quyền địa phương từ chối cho cập cảng vì dịch bệnh.
- Nguồn gốc nghi ngờ: Con tàu khởi hành từ Argentina – nơi từng ghi nhận các ca tử vong do virus Hanta trước đó. Do thời gian ủ bệnh kéo dài tới 8 tuần, các chuyên gia dịch tễ nghi ngờ hành khách đã nhiễm bệnh từ trước khi lên tàu hoặc thông qua sự hiện diện của loài gặm nhấm trên tàu.
- Biện pháp khẩn cấp: Toàn bộ hành khách hiện đang phải cách ly trong cabin, thực hiện giãn cách xã hội ngay trên boong tàu và sử dụng các biện pháp vệ sinh nghiêm ngặt nhất dưới sự giám sát của các cơ quan y tế quốc tế.
Ngoài ra, trong ngày 08/05/2026:
- Hà Lan xác nhận ca mới: Thêm 1 bệnh nhân từ tàu MV Hondius dương tính với virus Hanta, nâng tổng số ca nhiễm lên 9 người (3 ca tử vong).
- Singapore cách ly ca nghi nhiễm: Hai công dân từng đi cùng chuyến bay với bệnh nhân nhiễm virus đã được cách ly tại NCID để theo dõi nghiêm ngặt.
Hiện tạ, các cơ quan y tế đang tiến hành truy vết tiếp xúc gần và thực hiện quy trình cách ly 30 ngày nhằm đảm bảo an toàn cộng đồng.
Xem thêm: Virus Nipah Ấn Độ 2026 – Cảnh Báo Nguy Cơ Bùng Phát Và Hướng Dẫn Phòng Ngừa Chi Tiết
Virus Hanta nguy hiểm như thế nào?
Theo BS Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC:
“Nhiễm virus Hanta tuy hiếm gặp nhưng gánh nặng bệnh tật rất lớn. Tỷ lệ tử vong dao động từ 1 – 15% tại châu Á nhưng có thể lên tới 50% ở châu Mỹ. Theo dữ liệu từ WHO tính đến ngày 4/5/2026, thế giới đã ghi nhận những ca bệnh nặng và tử vong liên quan đến virus này, đòi hỏi chúng ta không được chủ quan.” (Nguồn: VNVC)
Đánh giá mức độ nguy hiểm của Virus Hanta:
- Diễn biến nhanh khủng khiếp: Từ những triệu chứng mệt mỏi ban đầu, bệnh có thể chuyển sang suy phổi hoặc suy thận cấp chỉ trong vòng 24 – 48 giờ. Tốc độ này khiến các bác sĩ đôi khi không kịp trở tay nếu bệnh nhân nhập viện muộn.
- Dễ nhầm lẫn với cúm: Các biểu hiện như sốt, đau cơ, nhức đầu rất giống với cúm mùa hoặc sốt xuất huyết thông thường. Sự nhầm lẫn này khiến người bệnh chủ quan, tự điều trị tại nhà thay vì đến cơ sở y tế.
- Chưa có thuốc đặc trị: Không có kháng sinh hay thuốc kháng virus nào tiêu diệt được Hanta. Việc điều trị hoàn toàn dựa vào sức đề kháng của bệnh nhân và các thiết bị hỗ trợ sự sống.
Chính những yếu tố trên đã tạo nên một “kịch bản nguy hiểm”: Bệnh nhân thường nhập viện khi đã quá muộn, phổi đã tràn dịch hoặc thận đã ngừng hoạt động, khiến nguy cơ tử vong tăng vọt.
Virus Hanta lây từ đâu? Virus Hanta có lây sang người không?
Virus Hanta là một bệnh lây truyền từ loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột, nên hoàn toàn có khả năng lây sang người và gây ra những biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Tuy nhiên, điểm khác biệt của Virus Hanta là cơ chế lây nhiễm không giống các bệnh truyền nhiễm thông thường như cúm hay COVID-19. Virus không lây lan mạnh giữa người với người mà chủ yếu lây qua môi trường nhiễm mầm bệnh từ chuột.
Dưới đây là các con đường lây truyền cụ thể:
- Hô hấp – Hít phải bụi chứa virus: Virus từ phân, nước tiểu, nước bọt của chuột khô đi, hòa vào bụi và phát tán trong không khí dưới dạng khí dung. Người hít phải các hạt bụi này sẽ nhiễm bệnh.
- Tiếp xúc trực tiếp: Chạm tay vào chuột, tổ chuột hoặc các bề mặt nhiễm chất thải của chuột, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng hoặc virus xâm nhập qua các vết thương hở trên da.
- Bị chuột nhiễm Virus Hanta cắn: Virus truyền trực tiếp từ nước bọt của chuột nhiễm bệnh vào cơ thể người qua vết cắn (ít gặp hơn).
- Đường ăn uống: Sử dụng thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm bởi chất thải của loài gặm nhấm mà không được nấu chín kỹ.
Các hội chứng bệnh nguy hiểm do Hantavirus gây ra
Tùy vào chủng virus và khu vực địa lý, người bệnh sẽ gặp phải một trong hai hội chứng nghiêm trọng HPS hoặc HFRS.
Hội chứng phổi do Hanta (HPS)
Hội chứng phổi (bệnh HPS) do Hanta do virus Hanta gây ra thường gặp tại khu vực châu Mỹ. Bệnh tấn công trực tiếp vào hệ hô hấp.
- Triệu chứng: Ban đầu chỉ là sốt, mệt mỏi, đau cơ vùng đùi, hông.
- Diễn tiến: Sau 4-10 ngày, bệnh nhân bị ho, tức ngực và khó thở dữ dội do dịch tràn vào phổi. Tỷ lệ tử vong của thể này lên đến 38%.
Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS)
Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS) thường phổ biến hơn tại châu Á (bao gồm Việt Nam) và châu Âu.
- Triệu chứng: Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau thắt lưng và nhìn mờ.
- Diễn tiến: Bệnh gây rối loạn đông máu, hạ huyết áp và suy thận cấp. Nếu không được lọc máu hoặc điều trị tích cực, bệnh nhân rất dễ tử vong do sốc hoặc xuất huyết nội tạng.
Thời gian ủ bệnh Virus Hanta bao lâu? Triệu chứng Virus Hanta thường gặp
Triệu chứng của nhiễm virus Hanta thường không xuất hiện ngay lập tức mà có thời gian ủ bệnh khá dài, trung bình từ 1 đến 8 tuần sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Bệnh diễn tiến qua hai giai đoạn rõ rệt, đòi hỏi sự quan sát nhạy bén của người bệnh và người thân.
Triệu chứng trong những ngày đầu
Trong những ngày đầu khởi phát, các dấu hiệu thường mang tính chất toàn thân, rất dễ bị nhầm với cúm mùa, sốt xuất huyết thông thường hoặc thậm chí là ngộ độc thực phẩm:
- Sốt và ớn lạnh: Sốt cao đột ngột là dấu hiệu phổ biến nhất.
- Đau nhức cơ bắp: Đặc biệt đau dữ dội ở các nhóm cơ lớn như đùi, hông, lưng và đôi khi là vai.
- Đau đầu và chóng mặt: Cảm giác nặng đầu, mệt mỏi rã rời.
- Rối loạn tiêu hóa: Khoảng một nửa số bệnh nhân sẽ gặp các triệu chứng như buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng âm ỉ.
Triệu chứng nặng sau 10 ngày
Sau khoảng 4 đến 10 ngày từ khi có triệu chứng đầu tiên, bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn nặng với các biểu hiện đặc trưng cho từng hội chứng:
- Đối với hội chứng phổi (HPS): Xuất hiện tình trạng ho khan, tức ngực và khó thở dữ dội. Người bệnh có cảm giác như ngực bị thắt chặt, không thể hít thở sâu do dịch tràn ngập trong nang phổi.
- Đối với hội chứng thận (HFRS): Bệnh nhân bị tụt huyết áp, mặt đỏ bừng, xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da. Đặc biệt, lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc không có nước tiểu (vô niệu), dấu hiệu của suy thận cấp.
Khi nào cần đi bệnh viện ngay lập tức?
Virus Hanta có thể chuyển biến từ “nhẹ như cúm” sang “nguy kịch” chỉ trong vài giờ. Hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu bạn hoặc người thân có tổ hợp các yếu tố sau:
- Dấu hiệu hô hấp bất thường: Bất kỳ tình trạng khó thở, hụt hơi hoặc đau tức ngực nào cũng là báo động đỏ của hội chứng phổi Hanta.
- Sốt cao liên tục: Sốt cao không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường, kèm theo tình trạng mệt lả, lơ mơ.
- Yếu tố dịch tễ (Cực kỳ quan trọng): Bạn có tiền sử tiếp xúc trực tiếp với chuột, dọn dẹp kho bãi, gác mái hoặc sống trong khu vực có nhiều loài gặm nhấm trong vòng 1-2 tháng gần đây.
Lời khuyên từ BS VNVC: “Khi đi khám, hãy chủ động thông báo cho bác sĩ về việc bạn từng tiếp xúc với chuột hoặc chất thải của chúng để bác sĩ định hướng xét nghiệm virus Hanta thay vì lãng phí thời gian tìm nguyên nhân gây bệnh khác.”
Chẩn đoán Virus Hanta bằng cách nào?
Việc chẩn đoán nhiễm virus Hanta trong giai đoạn đầu thường gặp nhiều thách thức vì triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Để đưa ra kết luận chính xác nhất, các bác sĩ thường phối hợp giữa yếu tố dịch tễ và các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại.
Khai thác tiền sử bệnh và yếu tố dịch tễ
Đây là bước đầu tiên và cực kỳ quan trọng để bác sĩ định hướng nghi ngờ:
- Tiếp xúc với loài gặm nhấm: Người bệnh có tiền sử tiếp xúc trực tiếp với chuột, tổ chuột hoặc chất thải của chúng trong vòng 1 – 8 tuần gần đây không?
- Môi trường sống và nghề nghiệp: Bác sĩ sẽ tìm hiểu xem bệnh nhân có làm các công việc nguy cơ cao như nông nghiệp, lâm nghiệp, dọn dẹp kho bãi, gác mái hay sinh sống ở nơi có mật độ chuột cao hay không.
Các phương pháp xét nghiệm chuyên sâu
Để khẳng định sự hiện diện của virus trong cơ thể, y khoa cần đến các bằng chứng sinh học:
- Xét nghiệm kháng thể (ELISA): Đây là phương pháp phổ biến nhất để tìm kiếm kháng thể IgM (biểu hiện nhiễm trùng cấp tính) và IgG trong máu bệnh nhân.
- Kỹ thuật RT-PCR: Phương pháp này giúp phát hiện vật liệu di truyền (RNA) của virus ngay trong mẫu bệnh phẩm, cho kết quả chính xác ngay cả ở giai đoạn sớm của bệnh.
- Xét nghiệm huyết thanh học khác: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng các kỹ thuật như IFA (miễn dịch huỳnh quang) hoặc Western Blot để khẳng định chủng virus gây bệnh.
5 Cách phòng tránh Virus Hanta hiệu quả
Dưới đây là các biện pháp phòng tránh virus Hanta hiệu quả được liệt kê chi tiết dựa trên tư vấn chuyên môn:
- Không chạm tay trực tiếp vào chuột: Tuyệt đối không dùng tay trần tiếp xúc với chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc tổ của chúng để tránh lây nhiễm qua da hoặc vết trầy xước.
- Mở cửa thông thoáng trước khi dọn dẹp: Luôn mở cửa sổ và cửa ra vào để khu vực cần dọn dẹp được thông thoáng gió trước khi bắt đầu thực hiện.
- Trang bị bảo hộ cá nhân: Đảm bảo đeo găng tay và khẩu trang đầy đủ trong suốt quá trình dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột.
- Hạn chế quét khô hoặc hút bụi: Không sử dụng chổi quét khô, máy hút bụi hoặc máy thổi tại khu vực có dấu vết của chuột, để ngăn mầm bệnh bám trong bụi bay lơ lửng trong không khí, vì nếu hít phải bụi này người dọn dẹp có thể bị nhiễm bệnh.
- Kiểm soát chuột và vệ sinh cá nhân: Kết hợp bịt kín khe hở, không để thức ăn hở để hạn chế chuột vào nhà, đồng thời rửa tay thường xuyên và không chạm tay lên mặt khi chưa rửa sạch.
So sánh virus Hanta với các bệnh phổ biến
Nhiều người thường nhầm lẫn triệu chứng ban đầu của nhiễm Virus Hanta với cúm hoặc sốt xuất huyết, dẫn đến việc chủ quan trong điều trị.
Tuy nhiên, sự khác biệt về tỷ lệ tử vong và tốc độ hủy hoại nội tạng của Hanta là rất lớn. Bảng so sánh dưới đây sẽ chỉ rõ mức độ nguy hiểm ‘ngầm’ của loại virus này so với các dịch bệnh cộng đồng.
| Tiêu chí | Virus Hanta | COVID-19 | Sốt xuất huyết |
| Nguồn lây | Chuột (phân, nước tiểu, vết cắn) | Người (giọt bắn, không khí) | Muỗi vằn hút máu |
| Lây từ người sang người | Rất hiếm (trừ chủng đặc biệt) | Cực kỳ mạnh | Không |
| Mức độ phổ biến | Rất thấp (theo ổ dịch nhỏ) | Đại dịch toàn cầu | Dịch theo mùa hàng năm |
| Tỷ lệ tử vong | Rất cao (15% – 50%) | Thấp (thường <1%) | Rất thấp (<1%) |
| Cơ quan bị tấn công | Phổi và Thận | Phổi và Đa tạng | Hệ tuần hoàn (máu) |
| Biến chứng đặc trưng | Suy phổi/thận cấp cực nhanh | Suy hô hấp, hậu COVID | Cô đặc máu, sốc mất máu |
| Phòng ngừa y tế | Chưa có vắc xin | Đã có vắc xin rộng rãi | Đã có vắc xin (tùy khu vực) |
| Thuốc đặc trị | Không có | Có một số loại kháng virus | Không có |
Vậy cái nào nguy hiểm hơn? Câu trả lời sẽ tùy thuộc đối với cá nhân hay cộng đồng:
- Với cá nhân: Virus Hanta nguy hiểm nhất vì tỷ lệ tử vong cực cao, diễn tiến suy phổi/thận nhanh và chưa có thuốc đặc trị hay vắc xin.
- Với cộng đồng: COVID-19 và Sốt xuất huyết nguy hiểm hơn do khả năng lây lan nhanh trên diện rộng, tạo ra gánh nặng y tế lớn cho xã hội.
Kết luận
Nếu chủ quan bạn có thể mắc phải Virus Hanta. Do đó, trong bối cảnh chưa có thuốc đặc trị, phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ như giữ vệ sinh nhà cửa, kiểm soát chuột và bảo vệ bản thân khi dọn dẹp, bạn đã giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh.
